รัฐศาสตร์กับรัฐประศาสนศาสตร์: เข้าใจอำนาจการบริหารงานภาครัฐ
รัฐศาสตร์กับรัฐประศาสนศาสตร์: เข้าใจอำนาจรัฐกับการบริหารงานภาครัฐ ต่างกันอย่างไร? ทำไมจึงสำคัญ? อำนาจรัฐ เกี่ยวกับ “อำนาจ การเมือง และการปกครอง” และ “การบริหารงานภาครัฐและการนำนโยบายไปปฏิบัติ”
รัฐศาสตร์ กับ รัฐประศาสนศาสตร์ แตกต่างกันอย่างไร?
รัฐศาสตร์ (Political Science) และรัฐประศาสนศาสตร์ (Public Administration) เป็นศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับรัฐ อำนาจ การเมือง และการบริหารกิจการสาธารณะเหมือนกัน แต่มี จุดเน้นและเป้าหมายในการศึกษาที่แตกต่างกัน
รัฐศาสตร์ศึกษาเรื่อง “อำนาจ การเมือง และการปกครอง” ส่วนรัฐประศาสนศาสตร์ศึกษาเรื่อง “การบริหารงานภาครัฐและการนำนโยบายไปปฏิบัติ”
ตารางเปรียบเทียบความแตกต่าง ( อำนาจรัฐ )
ทั้งนี้ รัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์มีขอบเขตที่เชื่อมโยงและทับซ้อนกัน ไม่ได้แยกขาดจากกันอย่างเด็ดขาด
ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ: กรณีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
สมมติว่าเทศบาลแห่งหนึ่งต้องการแก้ไขปัญหาขยะในชุมชน
- มุมมองรัฐศาสตร์
- ทำไมจึงเกิดนโยบายแก้ปัญหาขยะ และใครมีอำนาจตัดสินใจ?
- ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดทิศทางนโยบายอย่างไร
- ผู้บริหารท้องถิ่นและสภาท้องถิ่นมีบทบาทอย่างไร
- อำนาจหน้าที่และผลประโยชน์ของกลุ่มต่าง ๆ เกี่ยวข้องกันอย่างไร
- ทำไมจึงเกิดนโยบายแก้ปัญหาขยะ และใครมีอำนาจตัดสินใจ?
- มุมมองรัฐประศาสนศาสตร์
- เทศบาลจะบริหารจัดการขยะให้เกิดผลจริงได้อย่างไร?
- จะจัดสรรงบประมาณและบุคลากรอย่างไร
- จะวางแผนเก็บขยะและจัดระบบบริการอย่างไร
- จะติดตามและประเมินผลการดำเนินงานอย่างไร
- เทศบาลจะบริหารจัดการขยะให้เกิดผลจริงได้อย่างไร?
ตัวอย่างนี้สะท้อนว่า รัฐศาสตร์ช่วยทำความเข้าใจการเมือง อำนาจ และกระบวนการตัดสินใจ ขณะที่รัฐประศาสนศาสตร์เน้นการบริหารและการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ ทั้งสองศาสตร์จึงทำงานเชื่อมโยงกันในการแก้ปัญหาสาธารณะ
ทั้งสองศาสตร์มีอะไรเหมือนกัน?
- ศึกษารัฐ รัฐบาล และกิจการสาธารณะ
- มุ่งทำความเข้าใจการใช้อำนาจและการทำงานของภาครัฐ
- เกี่ยวข้องกับนโยบายสาธารณะและการพัฒนาสังคม
- สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการทำงานภาครัฐ การวิจัย และการพัฒนาท้องถิ่นได้
สรุปแบบจำง่าย ( อำนาจรัฐ )
รัฐศาสตร์ = เข้าใจอำนาจและการเมือง
ใครเป็นผู้ตัดสินใจ? ตัดสินใจอย่างไร? อำนาจมาจากไหน?
รัฐประศาสนศาสตร์ = เข้าใจการบริหารและการปฏิบัติ
ใครเป็นผู้ดำเนินการ? ใช้ทรัพยากรอย่างไร? ทำอย่างไรให้ประชาชนได้รับบริการ?
สรุปเชิงวิชาการ
รัฐศาสตร์เป็นศาสตร์ที่มุ่งศึกษารัฐ อำนาจทางการเมือง สถาบันทางการเมือง และกระบวนการปกครอง ส่วนรัฐประศาสนศาสตร์เป็นศาสตร์ที่มุ่งศึกษาการบริหารองค์การภาครัฐ การจัดการทรัพยากร และการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ โดยทั้งสองศาสตร์มีความสัมพันธ์และเกื้อหนุนกันในการทำความเข้าใจและพัฒนาการบริหารกิจการสาธารณะ
อ้างอิง:
- สมพงค์ บุญมาก. (2562). เปรียบเทียบความเหมือน ความแตกต่างระหว่างรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 11(2), 81-91. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/nakboot/article/view/197181
บทความอื่นๆ : คลิกเพิ่มเติม
- [บทความปริทัศน์หนังสือ] “รัฐบาลดิจิทัลของไทย” ของ ผศ.ดร.อนุรัตน์ อนันทนาธร
- ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานภาครัฐ: กลไกสำคัญในการยกระดับประสิทธิภาพการบริหารราชการสู่รัฐบาลดิจิทัล
- ธรรมาภิบาลในองค์การภาครัฐ
- [บทความปริทัศน์หนังสือ] “นโยบายสาธารณะ” ของ ศ.ดร.สมบัติ ธำรงธัญวงศ์
- “นโยบายสาธารณะกับการนำไปปฏิบัติ”
- บทความ: ภาพรวมแนวคิดและมุมมองในการศึกษารัฐประศาสนศาสตร์
- บทความ: เทรนด์และทิศทางบริหารรัฐกิจยุคดิจิทัล
- ปริทัศน์หนังสือ “3 พาราไดม์ทางรัฐประศาสนศาสตร์ : แนวคิด ทฤษฎี และการนำไปปฏิบัติจริง”
