แผนการเรียน: หลักกฎหมายปกครอง


แผนการเรียน: หลักกฎหมายปกครอง Principles of Administrative Laws หมวดวิชาบังคับเฉพาะ เรียนรู้เกี่ยวกับ “ประวัติ แนวความคิด และลักษณะทั่วไปของฝ่ายปกครองและกฎหมายปกครอง ที่มาของกฎหมายปกครอง การใช้และการตีความกฎหมายปกครอง การใช้อำนาจของรัฐ การจัดระเบียบการบริหารราชการแผ่นดิน ระบบราชการไทย ความเกี่ยวพันระหว่างเจ้าหน้าที่ของรัฐกับรัฐตามกฎหมาย การควบคุมฝ่ายปกครอง ศาลปกครอง คดีปกครองและพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางการปกครองฉบับปัจจุบัน และการบังคับคดีทางปกครอง” รหัสวิชา 2553602 สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ภาคเรียนที่ 2
หลักกฎหมายปกครอง คือ หลักการสำคัญที่ควบคุมการทำงานของฝ่ายปกครอง เพื่อให้การใช้อำนาจเป็นไปอย่างถูกต้องและเป็นธรรม โดยมีหลักการสำคัญ ได้แก่ หลักความชอบด้วยกฎหมาย (ฝ่ายปกครองจะกระทำการได้ต้องมีกฎหมายให้อำนาจและอยู่ภายใต้กรอบของกฎหมาย), หลักความได้สัดส่วน (การใช้อำนาจจะต้องสมเหตุสมผลไม่เกินกว่าเหตุ), หลักความแน่นอนมั่นคงแห่งนิติฐานะ (การกระทำของรัฐต้องมีความแน่นอนและคาดเดาได้), และ หลักการคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ และ หลักการคุ้มครองความเชื่อถือไว้วางใจ
แหล่งเรียนรู้:
- สื่อประกอบการจัดการเรียนรู้
- ศาลปกครอง
- ศูนย์การเรียนรู้ทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์แบบบูรณาการ
- โครงการมหาวิทยาลัยไซเบอร์ไทย (Thailand Cyber University)


แนวคิดพื้นฐานของกฎหมายปกครอง
ต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ (นิติรัฐและความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำ)
- รัฐเป็นผู้ดูแลรักษาผลประโยชน์ส่วนร่วมของคนหมู่มากในสังคม
- รัฐใช้นิติสัมพันธ์ตามกฎหมายเอกชน (ส่วนตัวสอดคล้องส่วนรวม)
- ประโยชน์สาธารณะอยู่เหนือประโยชน์ส่วนตัว (เอกชนไม่สอดคล้องกับสาธารณะ)
- รัฐมีอำนาจบังคับเอกชนเพื่อประโยชน์สาธารณะได้ (กรณีเอกชนไม่ยินยอม)
-
หลักความชอบด้วยกฎหมาย (Legality):
- ฝ่ายปกครองจะกระทำการใดๆ ที่กระทบสิทธิเสรีภาพของประชาชนได้ ต้องเป็นไปตามที่กฎหมายให้อำนาจและต้องกระทำภายในขอบเขตที่กฎหมายกำหนดไว้
- การใช้อำนาจทางปกครองต้องอาศัยกฎหมายเป็นพื้นฐาน
-
หลักความได้สัดส่วน (Proportionality):
- การใช้อำนาจของฝ่ายปกครองต้องได้สัดส่วนกับวัตถุประสงค์ที่ต้องการ
- การจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนจะต้องกระทำเท่าที่จำเป็นเท่านั้น และไม่ควรใช้มาตรการที่รุนแรงเกินสมควร
-
หลักความแน่นอนมั่นคงแห่งนิติฐานะ (Legal Certainty):
- การกระทำของฝ่ายปกครองต้องมีความแน่นอนและมั่นคงเพื่อให้ประชาชนสามารถคาดเดาผลที่จะเกิดขึ้นได้
- กฎระเบียบต่างๆ ของรัฐต้องมีความชัดเจน
-
หลักการคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ (Protection of Public Interest):
- กิจกรรมของฝ่ายปกครองต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของการจัดบริการสาธารณะเพื่อประโยชน์ของส่วนรวมเป็นหลัก
-
หลักการคุ้มครองความเชื่อถือไว้วางใจ (Protection of Bona Fide Reliance):
- ประชาชนที่เชื่อมั่นในการกระทำที่ถูกต้องของฝ่ายปกครอง ควรได้รับการคุ้มครอง
-
หลักความเสมอภาค (Equality):
- การใช้อำนาจต้องไม่เลือกปฏิบัติ โดยต้องปฏิบัติต่อประชาชนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน
-
หลักการแบ่งแยกอำนาจ (Separation of Powers):
- แม้จะเป็นหลักในกฎหมายรัฐธรรมนูญ แต่ก็เป็นพื้นฐานสำคัญที่ส่งผลต่อการกำหนดขอบเขตการทำงานของฝ่ายปกครองด้วย
-
การควบคุมการใช้อำนาจ (Control of administrative power):
- ฝ่ายปกครองต้องอยู่ภายใต้การควบคุมการใช้อำนาจของตนเอง เพื่อป้องกันการใช้อำนาจที่มิชอบ


