จิตวิทยาเกสตอลท์ (Gestalt Psychology) คำว่า “Gestalt” เป็นภาษาเยอรมันที่แปลว่า โครงรูป หรือองค์การ นักจิตวิทยาเกสตอลท์ได้บอกให้เราทราบว่าเราไม่ได้เห็นตัวกระตุ้นหรือสิ่งเร้า ที่แยกออกมาต่างหากโดดๆ แต่ตัวกระตุ้นจะรวมตัวเข้าด้วยกันในโครงสร้างที่มีความหมายเราจะเห็นคน เก้าอี้ รถยนต์ ต้นไม้ และดอกไม้แต่เราจะมองไม่เห็นเส้นและรอบปะของสี นักจิตวิทยากลุ่มนี้เชื่อว่า คนบางพวกรับบางอย่างเข้าไปในประสาสัมผัสที่ไม่ได้บรรจุอยู่ในข้อมูลประสาทและเรามีประสบการณีประสบการณ์เกี่ยวกับโลกในรูปแบบที่เป็นส่วนรวมที่มีความหมาย ดังนั้นการเรียนรู้จึงเคลื่อน ย้ายจากส่วนรวม หนึ่งไปยังอีกส่วนรวมหนึ่ง พฤติกรรมนิยม เกิดขึ้นประมาณปี ค.ศ. 1914 (พ.ศ. 2457) โดยมี จอห์น บี. วัตสัน (John B. Watson) เป็นบุคคลสำคัญ แนวคิดหลัก หลักการสำคัญ วัตสันไม่เห็นด้วยกับการศึกษาจิตใจหรือจิตสำนึกที่มองไม่เห็นและวัดได้ยาก เขาเสนอว่า จิตวิทยาควรศึกษาพฤติกรรมที่สามารถสังเกตและวัดได้ จึงเน้นการศึกษา “สิ่งเร้า การตอบสนอง” มากกว่าความคิดหรือจิตสำนึกภายใน อีวาน พาฟลอฟ (Ivan Pavlov) พาฟลอฟศึกษาว่า เมื่อ ให้สิ่งเร้า กับคนหรือสัตว์ จะเกิด การตอบสนอง อย่างไร การทดลองและการบันทึกพฤติกรรมเหล่านี้ช่วยให้จิตวิทยามีหลักฐานที่เป็นวิทยาศาสตร์มากขึ้น บี. เอฟ. สกินเนอร์ (B. F. Skinner) สกินเนอร์ให้ความสำคัญกับ “สิ่งแวดล้อม” ในการอธิบายพฤติกรรมมนุษย์ ความสัมพันธ์ของจิตวิทยากับทฤษฎีการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ จิตวิทยาเป็น พื้นฐานสำคัญของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (HRD) เพราะช่วยให้เราเข้าใจ พฤติกรรม ความคิด การเรียนรู้ และการทำงานของมนุษย์ แล้วนำความรู้เหล่านี้ไปพัฒนาคนให้มีประสิทธิภาพและยั่งยืน แนวคิดทางจิตวิทยาที่สำคัญ ได้แก่ จิตวิทยาเกสตอลท์ (Gestalt) เน้นการมองมนุษย์แบบ องค์รวม (Whole Person) ไม่มองแยกเป็นส่วนๆ และมองความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับองค์กรหรือสภาพแวดล้อมโดยรวมช่วยให้การพัฒนาคนคำนึงถึงทั้งตัวบุคคลและบริบทแวดล้อม นักทฤษฎี เวิร์ทไทเมอร์, คอฟฟ์กา, โคห์เลอร์, ลิวินะ จิตวิทยาพฤติกรรมนิยม (Behavioral) เน้นศึกษา พฤติกรรมที่สามารถสังเกตได้ และดูว่าสภาพแวดล้อมมีผลต่อพฤติกรรมอย่างไร นำไปใช้ในการ ให้รางวัล การจูงใจ และการตั้งเป้าหมาย เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมที่ต้องการ นักทฤษฎี วัตสัน, พาฟลอฟ, ธอร์นได้ค์
จิตวิทยาคอนิทีฟ/พุทธิปัญญา (Cognitive)
เน้นกระบวนการทางความคิด เช่น การรับข้อมูล การเรียนรู้ การออกแบบการสอน และความหมายของประสบการณ์ ช่วยในการออกแบบการเรียนรู้และพัฒนาความสามารถของบุคลากร จิตวิทยาพฤติกรรม (Behavioral Psychology) คือ การศึกษาพฤติกรรมที่สามารถสังเกตและวัดได้ โดยมุ่งทำความเข้าใจว่า สิ่งแวดล้อมและประสบการณ์มีผลต่อพฤติกรรมของมนุษย์อย่างไร แนวคิดสำคัญ องค์ประกอบ จิตวิทยาเกสตอลท์ (Gestalt) มองมนุษย์แบบองค์รวม และให้ความสำคัญกับบริบทและสิ่งแวดล้อม จิตวิทยาพฤติกรรมนิยม (Behaviorism) เน้นความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งเร้าและการตอบสนอง รวมถึงการเสริมแรงและการลงโทษ จิตวิทยาอภินิทธิ์/พุทธิ เน้นกระบวนการทางความคิด เช่น การรับรู้ ความจำ การเรียนรู้ และการแก้ปัญหา จิตวิทยาสามารถนำมาเชื่อมโยงกับ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยช่วยให้องค์กรเข้าใจพฤติกรรมของบุคลากร และนำไปออกแบบการทำงานให้มีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงกับ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์และทฤษฎีระบบ เพื่ออธิบายผลการปฏิบัติงานของบุคคล กลุ่ม และองค์กร สรุป “จิตวิทยาพฤติกรรมช่วยให้เราเข้าใจว่ามนุษย์มีพฤติกรรมอย่างไร อะไรเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรม และสามารถนำความรู้นี้ไปใช้ในการพัฒนาคนและเพิ่มประสิทธิภาพขององค์กรได้”
เรียบเรียงโดย
นายกฤษณะ ยึนประโคน 001
นางสาวณัฐมนต์วรรณ วรินทรวรเมธ 024
นางสาววิมลรัตน์ ปุลาถาเน 037
นางสาวสิริลักษณ์ ชุมสิทธิ์ 040